Het grote verlangen van (leiderschap-)teams

Stel je voor: je teamgenoten zijn vakbekwame en inspirerende mensen, ieders talenten komen mooi tot uiting in de rol die ze hebben, iedereen is gemotiveerd om een gezamenlijk doel te bereiken en draagt er vol aan bij. Er is ruimte om te anticiperen en te vernieuwen, maar ook om problemen op te lossen. Korte en lange termijn krijgen voldoende aandacht. Klanten zijn uitermate tevreden en de resultaten overtreffen alle verwachtingen.

Laatst zat ik bij een organisatie die ongeveer dit verhaal vertelde: alles loopt op rolletjes, er is een goede flow in alle onderdelen van de organisatie, iedereen is tevreden: klanten en medewerkers, directie en bestuur kunnen goed met elkaar opschieten. Moeten we ons laten meedrijven of moeten we ongerust worden?

Dit was een florerende organisatie. Natuurlijk is er altijd een next level… de honger naar verbetering, vernieuwing, toekomstbestendigheid. Het was al zeker 10 jaar geleden dat ik dit nog meegemaakt had. Het bestaat dus, maar de realiteit is meestal anders en weerbarstiger. Het is bijna zoals een ideale relatie of huwelijk: het bestaat, maar het wordt steeds zeldzamer.

Floreren als team en organisatie
Om naar teams en organisaties te kijken gebruik ik graag de metafoor ZUURSTOF, die ik 1,5 jaar geleden in mijn boek (ZUURSTOF, hoe organisaties in beweging komen) introduceerde. ZUURSTOF gaat over de mentale mindset en energie die mensen, teams en organisaties nodig hebben om te floreren. Dus, niet alleen om goed en effectief te functioneren, maar ook om met plezier, diepe voldoening en op een betekenisvolle manier te werken en impact te maken. Op zo’n manier werken en samenwerken dat je er gelukkig en blij van wordt.

Het bestaat en het is voor iedere organisatie of leider bereikbaar. En het is niet eens heel moeilijk te bereiken. Het is wel een vak. En het vraagt om mensgericht leiderschap! We maken het vaak moeilijker door – onbewust en onbedoeld – te sturen op ratio en controle, met behulp van systemen en processen, en door de menselijke natuur en psychologie te negeren. Daar gaat mijn boek over: de 5 sleutels waaraan je kan en moet draaien om dit te bereiken.

Het gaat best goed
Als het echt niet goed gaat in teams of organisaties, is de urgentie zo groot dat er meestal wel ingegrepen wordt. Dat zijn de bekende en zichtbare ingrepen: reorganisatie, nieuwe CEO of interim-directeur, nieuwe strategische koers, enzovoort.

Minder evident en helder is het middenstuk: je floreert als team of organisatie niet echt, maar er is ook geen crisis of conflict. Het loopt niet helemaal lekker, maar het gaat best goed. ‘Best goed’ is in veel gevallen een manier om zaken toe te dekken om de lieve vrede te bewaren en genoegen te nemen met hoe het gaat. Zoals je dat ook in relaties of huwelijken ziet: best tevreden met elkaar, maar niet gelukkig. Het kan beter, mooier en sprankelender.

Symptomen van gebrek aan zuurstof in teams
Alles begint met kritische reflectie en bewustwording. Even met elkaar stilstaan bij de vraag: Hoe gaat het eigenlijk met ons, als mensen, als team, als organisatie? Niet over de as van de inhoud, maar over de samenwerking en de beleving.

Ter inspiratie deel ik graag mijn inzichten over de belangrijkste drie symptomen van team- of organisatiestress die vragen om een heilzame interventie. Of anders gesteld: waaraan herken je het gebrek aan zuurstof?

1. Harmonie en comfort: er zijn regelmatig spanningen, belangenconflicten of discussies (wie heeft gelijk?). Maar het echte, diepgaande en eerlijke gesprek wordt vermeden; het is een beetje geven en nemen of gedogen. Of genoegen nemen met de grillen van anderen: hij/zij zit er altijd zo in. Het ‘verlangen’ naar harmonie kan heel sterk zijn en op den duur leiden tot disfunctioneren. De grootste misleiding zit hem in het niet herkennen van dit symptoom: het doe namelijk niet echt pijn, het is hooguit ongemakkelijk en (soms) frustrerend. Het medicijn: de onderwaterwereld opruimen: leren uitspreken, aannames checken, leren oprechte feedback te geven en te ontvangen, verdieping op talent en motivatie in de samenwerking.
   
2. Permanent in de overdrive: alles proberen op te lossen met harder presteren, snelheid maken en de druk opvoeren. Vrijwel alle plannen en projecten krijgen het label ‘prioriteit’. Het zijn teams en organisaties die snelheid en presteren als oplossing zien om vooruit te komen, op alle vlakken en onderwerpen. Ze krijgen veel voor elkaar, maar het gaat vaak ten koste van het welbevinden en de energie van mensen. Haast, moeheid en uitputting ligt op de loer. Het medicijn zit meer in de categorie van leren vertragen en weer connectie maken met andere talenten en behoeften, dan het lineair en constant presteren. Denk aan: echt luisteren, oordelen uitstellen en doorvragen, persoonlijke motivatie en zingeving, het gesprek aangaan over ieders legacy.
   
3. Het gelijk en het comfort van de eigen silo: teams en organisaties waarbij de specialismen of afdelingen zich vormen tot eilanden of soms tot sterke bastions. Het oogt en voelt allemaal stevig, maar de verbinding is zwak. Eigenbelangen worden belangrijker dan het algemene bedrijfsbelang. Als het niet zo lekker loopt, is er behoefte om een schuldige aan te wijzen. Dat wordt niet alleen zichtbaar in de cultuur (reactief, verdedigend, uitleggend), maar vaak ook in de directie-overleggen, waar de nadruk ligt op uitleggen en verantwoorden. En dus niet op samenwerking en elkaar versterken (vanuit een gezamenlijke droom en ambitie). Hier moet de remedie uit een andere hoek komen: het (opnieuw) ontdekken van de kracht van verbinding, open gesprekken voeren, empathie en goed luisteren, leren comfortabel voelen met ongemak te bespreken, triggers van elkaar en van jezelf leren kennen en hiermee volwassen en verbindend leren omgaan.

Patronen van het onderbewuste
Bovengenoemde symptomen vormen zich vaak onbewust en onbedoeld en dat is meteen het moeilijke eraan. Ze worden daardoor ook in het systeem in stand gehouden, zelfs wanneer ze geen echte voordelen meer opleveren.

En zoals met veel vormen van slijtage, ingesleten patronen in dit geval, merk je er niet direct wat van en wen je eraan. En dat is jammer van het onbenut potentieel van een team. Des te groter is de opluchting als we teams weer in de goede flow krijgen. Dat is het allermooiste van ons vak!

Wil je meer weten over hoe je kan werken aan een flourishing team?
Bekijk dan eens hoe ZUURSTOF jou en je team kan helpen. Laat je raken, daag jezelf uit en ontdek hoe verlangen weer zuurstof kan geven aan leiderschap, cultuur en samenwerking.

Wil je liever even met Jempi sparren? Neem dan contact op met [email protected], dan maken we vrijblijvend een afspraak.